Maandag mocht ik een van de tien kaarsjes van mijn Tsjechische taart uitblazen. Ik ben hier nu al meer dan een maand. Dat wil zeggen dat ook mijn blog al meer dan dertig dagen de tijd heeft gehad om uit te groeien tot een stevige baby. Ik dank iedereen die zijn evolutie trouw opvolgt, bedankt ook voor alle reacties.
Aanpassen aan een nieuwe leefwereld gebeurt verbazend snel. In het begin was het een overrompeling van nieuwe mensen. Opeens waren de conversaties in het Engels te doen. In het middelbaar was ik een kleine ramp in Engels. Hier echter gebeurt het niet zelden dat mensen me vragen of ik een native speaker ben. De Fransen, Italianen en de Spanjaarden op kop hebben een gigantisch eigen accent. Er zit een Duitser in mijn les van wie je haast niet kunt opmaken wanneer hij Duits en wanneer Engels spreekt. Vlamingen aller landen: het niveau van taalonderwijs is bij ons wel degelijk hoog. En natuurlijk leunt het Nederlands dichter tegen het Engels aan dan de Romaanse talen.
De top van de Jezuïetenkerk van de 'Virgin Mary of the Snow'.Voor ik vertrok, heb ik me vaak moeten verantwoorden waarom ik nu eigenlijk naar Tsjechië wilde. Ergens was het natuurlijk een gok, maar ik denk dat de verhalen en foto’s op mijn blog duidelijk maken dat het een juiste gok was. Olomouc is het reisplatform van Europa en daar wil ik gretig gebruik van maken. Bovendien is de Tsjechische cultuur en vooral het historische erfgoed meer dan de moeite waard. Ook de natuur toont hier haar volle schoonheid.
Op de kaart kun je zien dat ik nog dichter bij Bratislava en Wenen zit dan bij Praag. Ook Krakau hoort in dat rijtje, maar valt net van de kaart in het oosten. Het wereldbolletje rechtsboven illustreert dat Tsjechië heel centraal (en dus niet in het oosten) in Europa ligt.Is Tsjechië niet het land van het communisme? De haren van de studenten hier gaan rechtop staan als je dat zegt. Het communisme behoort voor hen tot een ver verleden en ze zien zichzelf nu als volwaardig Europeaan. Er wordt hier wel eens gedweept met het EU-lidmaatschap, terwijl veel inwoners van België daar waarschijnlijk niet echt bij stilstaan. Voor de Centraal- en Oost-Europese landen staat de EU voor moderniteit, vooruitgang, en een definitieve breuk met het communistische verleden van gesloten markten en restrictieve kunst.
Uiteraard is twintig jaar niet genoeg om alle sporen van veertig jaar communisme in het niets te doen verdwijnen. In elk klein dorpje, in elke stad vind je wel ergens een grijze betonblok. Dat is dan de plaatselijke supermarkt.
Obchodni dum Prior, een communistisch winkelcentrum aan de tramstop voor de halte van de universiteit.Een plaatselijke student zei me:
‘Communisme maakt de mensen lui. Er is geen concurrentie, dus ook geen werklust. Daardoor doen mensen hun best niet meer.’
Het is waar dat veel ambtenaren, en vooral de oudere generatie, echt niet vriendelijk zijn. Ook in de restaurants kun je niet altijd rekenen op een welgemeende bediening, en het gebeurt soms dat de obers zelf bedelen om een fooi. Dat is niet altijd makkelijk, want wij zijn het principe ‘klant is koning’ – misschien onbewust – gewend.
De oudere mensen in de tram worden chagrijnig als je niet meteen je plaats aan hen afstaat. Ook is hen van jongs af verboden om mee te heulen met de westerse kapitalisten, waardoor het Engels voor hen uit den boze was. Maar zelfs jonge dertigers kunnen soms geen ‘thank you’ verstaan.
In Geschiedenis hebben we altijd geleerd te nuanceren. Het zou onterecht zijn als ik dat nu niet zou doen. Toen we het Aquapark zochten, is een oude mevrouw helemaal met ons meegewandeld om de weg te tonen. Mensen appreciëren het enorm als je enkele woordjes Tsjechisch probeert te stamelen, ook al beperkt zich dat tot een schamel děkuji (dankuwel). De jongere generatie en vooral de studenten, die talrijk aanwezig zijn in Olomouc, zorgen voor een frisse wind. Op geen uitzondering na zijn ze behulpzaam. Ze zijn meestal beschaamd over hun Engels, maar doen toch hun best om zich verstaanbaar te maken. En stiekem verdenk ik de Tsjechische jeugd ervan dat ze met hun roze haarlokken en fluokleren ostentief met het grijze,stroomlijnige communisme willen breken.
Dit plaatje, gepikt van een of andere Amerikaanse advertentie, zou hier perfect in het straatbeeld passen.Ik heb soms de indruk dat de Tsjechen ons in de kraag willen grijpen om te tonen dat hun land niet de ziekelijke uitwas van het communisme is, maar een Europees land in ontwikkeling.
Ook de universiteit doet erg haar best om haar deuren voor ons te openen. De administratieve rompslomp gebeurt niet zo vlekkeloos, maar de lessen zijn in orde. Ik kan hier zestig studiepunten invullen met een Engelstalig en interessant vakkenprogramma, wat wonderbaarlijk veel is voor zo’n kleine universiteit. Die vakken worden speciaal georganiseerd voor uitwisselingsstudenten waardoor de groepen heel klein zijn (van tien tot vijftien studenten). We genieten dus een vorm van privé-onderwijs met ruimte voor discussie. Niet iedereen bereidt zich even goed voor, maar het is interessant om verschillende standpunten te ontdekken. Regelmatig wordt ons gevraagd een vergelijking te maken met ons eigen land.
De poort naar het Department of Politics and European Studies.Het klopt dat we weinig schoolwerk hebben. We moeten lezen, presentaties voorbereiden, essays schrijven. Maar er blijft altijd veel tijd over om andere dingen te doen. Soms voel ik me zelfs schuldig dat de Europese Gemeenschap me beursgeld geeft om hier tripjes te doen. Anderzijds, tijdens het schrijven van deze verjaardagsspecial, besef ik dat ik hier wel effectief veel dingen 'leer'. Ik zal in geen geval achteraf kunnen zeggen dat het een vruchteloze onderneming was.
